Ostatnio prowadziłem warsztat dla zespołu zakupowego w firmie produkcyjnej. 12 osób, każda z dostępem do ChatGPT Enterprise, każda z „doświadczeniem w AI" wpisanym w samoocenie przed warsztatem.
Poprosiłem ich o prostą rzecz: napisać prompt do analizy kontraktu dostawczego. Dostałem 12 wersji, które wyglądały mniej więcej tak:
„Przeanalizuj ten kontrakt i powiedz mi co jest ważne."
I potem dziwimy się, że AI „nie działa w zakupach". Albo że odpowiedzi są ogólne. Albo że „to samo można było znaleźć w Google".
Problem nie leży w modelu. Problem leży w tym, że traktujemy prompt jak zapytanie do wyszukiwarki, a to jest dokumentacja techniczna dla współpracownika, który ma IQ 140, zero pamięci z poprzedniej rozmowy i skończy zadanie dokładnie tak, jak mu je opiszesz, a nie tak, jak byś chciał, żeby je zrobił.
Dane to potwierdzają. Według 2025 Global CPO Survey EY 80% CPO planuje wdrożenie GenAI w ciągu trzech lat, ale tylko 36% organizacji ma sensowne wdrożenie GenAI. Art of Procurement w raporcie State of AI in Procurement 2026 idzie dalej. Tylko 4% zespołów osiągnęło meaningful deployment, 49% kręci się na etapie pilotażu. Pięć lat po premierze ChatGPT duża część zespołów zakupowych dalej używa AI nieoptymalnie. I to nie jest wina zespołu, a bardziej menedżerów. Dlaczego? Bo nikt nie nauczył zespołu pisać promptów.
CRAFT: pięć rzeczy, które muszą być w każdym promptcie
CRAFT to akronim, który krąży po AI-owym internecie od kilkunastu miesięcy. Różne źródła rozwijają litery różnie. Ja trzymam się wersji, która sprawdza mi się w procurement: Context, Role, Action, Format, Tone.
Nie jest to rewolucja. Jest to higiena. Coś jak zasady BHP: nudne, ale bez nich ktoś w końcu zjedzie ręką w prasę.
Context to tło. Kim jesteście, jaka branża, jakie dane, jaki problem, co już próbowaliście. AI nie zna Waszej firmy. Nie wie, że kupujecie opakowania do produktów spożywczych, że macie umowę ramową z trzema dostawcami, że CFO każe ciąć 8% kosztów w Q3. Jeśli tego nie napiszesz, AI wymyśli sobie kontekst sam, i zazwyczaj ten zmyślony kontekst nie ma nic wspólnego z Waszą rzeczywistością.
Role to, kim ma być AI. Różnica między „przeanalizuj kontrakt" a „jesteś prawnikiem z 15-letnim doświadczeniem w kontraktach B2B w branży FMCG, przeanalizuj ten kontrakt" jest gigantyczna. W pierwszym przypadku dostaniesz streszczenie w stylu studenta prawa. W drugim: listę ryzyk, na które patrzy ktoś, kto siedział przy dziesiątkach takich umów.
Action to co ma zrobić. Nie „pomóż mi", tylko „wyciągnij z tego kontraktu wszystkie klauzule dotyczące kar umownych, waloryzacji i terminów płatności". Konkretne czasowniki, konkretny zakres. Amerykanie nazywają to „unambiguous instruction": instrukcja, której nie da się zinterpretować na dwa sposoby.
Format to jak ma zwrócić odpowiedź. Tabela? Bullet points? JSON do wrzucenia w Excela? Email do dostawcy gotowy do wysłania? Jeśli tego nie powiesz, AI wybierze format za Ciebie, i zazwyczaj wybierze źle. Albo zwróci ścianę tekstu, albo listę, której nie da się wkleić do Twojego systemu.
Tone to ton. Formalny do maila do zarządu, bezpośredni do notatki wewnętrznej, dyplomatyczny do odpowiedzi dostawcy, który się spóźnia trzeci miesiąc z rzędu. Ten sam fakt (opóźnienie dostawy) można ubrać w pięć różnych tonów i wybór tonu decyduje, czy utrzymasz relację czy ją zepsujesz.
Jak wygląda prompt bez CRAFT i z CRAFT: ten sam problem, dwa światy
Zostańmy przy tej analizie kontraktu.
Wersja bez CRAFT:
„Przeanalizuj ten kontrakt i powiedz mi co jest ważne."
Dostaniesz trzy akapity tekstu w stylu: „Ten kontrakt to umowa pomiędzy stroną A a stroną B. Ważne elementy to cena, termin i warunki płatności. Pamiętaj o przeczytaniu wszystkich klauzul." Dzięki, Sherlocku.
Wersja z CRAFT:
Context: Jestem specjalistą ds. zakupów w firmie produkcyjnej (opakowania FMCG, obrót 180 mln PLN/rok). Negocjujemy odnowienie trzyletniej umowy ramowej z dostawcą folii BOPP. Poprzedni kontrakt zawierał niekorzystne zapisy o waloryzacji, na których straciliśmy 340 tys. PLN.
Role: Jesteś prawnikiem kontraktowym z 15-letnim doświadczeniem w B2B, specjalizującym się w sektorze FMCG i umowach ramowych. Action: Przeanalizuj załączony kontrakt pod kątem trzech obszarów — (1) mechanizmy waloryzacji cen, (2) kary umowne za opóźnienia, (3) warunki wypowiedzenia. Dla każdego obszaru wskaż konkretne klauzule (numer artykułu) i oceń ryzyko w skali niskie/średnie/wysokie z uzasadnieniem. Action: Przeanalizuj załączony kontrakt pod kątem trzech obszarów: (1) mechanizmy waloryzacji cen, (2) kary umowne za opóźnienia, (3) warunki wypowiedzenia. Dla każdego obszaru wskaż konkretne klauzule (numer artykułu) i oceń ryzyko w skali niskie/średnie/wysokie z uzasadnieniem.
Format: Tabela Markdown z kolumnami: Obszar | Klauzula (art.) | Treść skrócona | Ryzyko | Rekomendacja negocjacyjna. Tone: Bezpośredni, bez prawniczego żargonu. Ma to być notatka dla mnie — procurement, nie dla prawnika. Tone: Bezpośredni, bez prawniczego żargonu. Ma to być notatka dla mnie, procurement, nie dla prawnika.
I teraz dostajesz coś, co realnie wchodzi na spotkanie z prawnikiem wewnętrznym, a on mówi „OK, pogadajmy o tej waloryzacji". Zamiast trzech akapitów oczywistości: narzędzie, które skraca Twoją pracę z trzech godzin do dwudziestu minut.
Gdzie CRAFT zawodzi i jak to ratować
Nie będę udawał, że to magia.
Po pierwsze, CRAFT działa dla prostych, izolowanych zadań. Dla wieloetapowych workflow (spend analysis → klasyfikacja → benchmarking → rekomendacja) sam prompt nie wystarczy. Wtedy potrzebujesz agenta, a to już inna rozmowa.
Po drugie, CRAFT wymaga myślenia przed pisaniem. Większość ludzi, których widzę na warsztatach, chce pisać prompt w 30 sekund. CRAFT zajmuje 5–10 minut. Te 5–10 minut oszczędza godziny pracy później, ale trzeba je najpierw zainwestować. Na szkoleniach zazwyczaj 3 osoby z 12 wracają po tygodniu i mówią: „działa". Reszta wraca do jednoliniowych promptów, bo „szybciej".
Po trzecie, CRAFT nie zastąpi wiedzy domenowej. Jeśli nie wiesz, co to waloryzacja cen w umowie ramowej, żaden framework Ci nie pomoże napisać dobrego prompta. AI jest akceleratorem eksperta, nie zastępnikiem eksperta. Dalej trzeba wiedzieć, co się robi.
Ale (i to jest kluczowe) raport Business Research Company pokazuje, że organizacje stosujące strukturyzowane frameworki promptowania raportują średnio 67% poprawę produktywności w procesach z AI. Dla zespołu zakupowego 5-osobowego to efektywnie dwie dodatkowe osoby bez zatrudniania. Nie piątka za pół ceny, nie „AI zastąpi ludzi". Po prostu ta sama piątka robi więcej, z mniej powtarzalnej roboty, z więcej czasu na negocjacje i strategię.
Co z tym zrobić w tym tygodniu
Wybierz jedno zadanie, które robisz regularnie: analiza oferty, porównanie dostawców, draft maila do dostawcy, streszczenie raportu. Napisz dla niego jeden prompt w strukturze CRAFT. Zapisz ten prompt w pliku (ja trzymam w Notion, ale Google Docs też działa). Następnym razem, gdy będziesz robić to zadanie, użyj tego prompta.
To wszystko. Jeden prompt, zapisany, używany wielokrotnie.
Po miesiącu będziesz miał bibliotekę 20–30 promptów dopasowanych do Twojej pracy. Po kwartale: podstawę pod coś, co można nazwać „AI playbook zespołu". To nie jest transformacja cyfrowa. To jest porządek.
Jeśli Twój zespół zakupowy utknął na etapie „próbujemy, ale jakoś nie wychodzi", robię krótkie audyty AI-readiness dla działów procurement. 60 minut rozmowy, diagnoza, gdzie jesteście i co zrobić w najbliższych 90 dniach. Umów rozmowę, bez zobowiązań.
